2019’da Kadınlar İçin 7 Önemli Adım

İşe başladığım 1990’lardan bu yana, kadınlar açısından büyük bir değişim yaşandı. O günlerde ne kadınlarla erkeklerin, eşit işe eşit maaş alması konuşulurdu, ne de üst yönetimde kadın temsili. Karşı karşıya kaldığımız eşitsizliklerin adını dahi koyamazdık. Hiç değişmeyecek, hep var olan, gelecekte de olacak normlar olarak görürdük. Ancak artık hiç bir şey eskisi gibi değil. Değişim başladı ve sadece biz kadınlar için değil, erkekler için de sevindirici gelişmeler yaşanıyor. Çünkü hepimiz için şartları iyileştiriyor ve insanlığı ileriye götürüyor. Lider şirketler cinsiyet dengesini sağlamak, kadın çalışanları desteklemek ve eşitsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla çeşitli programlar yürütüyorlar. Henüz önümüzde alınacak uzun bir yol olduğu da açıkca görülüyor.  Fortune 500 şirketlerindeki kadın CEO oranı yüzde altı. Türkiye, Dünya Ekonomik Forumu WEF’in Cinsiyet Eşitliği Raporu‘nda, 153 ülke arasında, 130. sırada. Bunlar iç açıcı veriler olmasa da, son yıllarda kaydettiğimiz aşama, yeni bir yıla umutla girmemi sağlıyor. 2019’da kadınları ilerleten, etkili adımlar da umudumu güçlendiriyor.

TARİHTE BİR İLK: KADIN ASTRONOT EKİBİNDEN UZAY YÜRÜYÜŞÜ

Amerikalı astronotlar Christina Koch ve Jessica Meir, sadece kadınlardan oluşan uzay yürüyüşünü gerçekleştiren ekip olarak tarihe geçti.  Yürüyüşün daha önce yapılması planlanmış, ancak astronotların kıyafet sorunundan dolayı ertelenmişti. Çünkü NASA’nın elinde kadın fizyolojisine uyan yeterli sayıda astronot giysisi yoktu. Bu durum NASA’nın “örtülü cinsiyetçilik”le eleştirilmesine neden oldu.

Aslında NASA’da çeşitlilik ve kapsayıcılık çalışmaları 2011 yılında başladı. Geçmişte kadınların sadece masa başı işlerde görev alabildiği  NASA’da bugün  işgücünün %34’ü kadınlardan oluşuyor. 38 aktif astronutunun 12’si kadın. Şu ana kadar uzaya giden 560 kişinin de 65’i kadın. 2019’un ekim ayında, ilk kez bir kadın uzaya çıkmadı; sadece kadınlardan oluşan bir ekibin uzay yürüyüşü yapması bir ilk oldu. Koch ve Meir’in uzay yürüyüşü insanlık için de büyük bir adım. Bilinmezliklerle dolu uzaya birlikte adım atarken, başka bir kadın daha, Mission Kontrol Merkezi’ndeki, NASA Uzay Yürüyüşü Koordinatörü Stephanie Wilson da onlara 220 mil aşağıdan yardımcı oldu. Dayanışma içinde, kadınlardan oluşan bir ekibin, fiziksel şartları aşarak, tarih yazmalarına tanık olmamız, kadınların birlikte neleri başarabileceklerini görmemize ayna tutması açısından da önemliydi.

ÇOCUK EVLİLİĞİNE YASAK

Suudi Arabistan, Tanzanya ve Endonezya’da kız çocukların evlilikleri yasaklanıyor. Suudi Arabistan’da, 15 yaş altına yasak getirilirken, yasağı delenlere cezai işlem uygulanacak. Suudi Arabistan’da, daha önce de kadınların ehliyet alabilmesinin önü açılmış, ardından kadın izleyicilerin futbol müsabakalarına girmesine izin verilmiş ve kadınların eşlerinin izni olmadan yurt dışına çıkabilmeleri için yasa değişikliğine gidilmişti.

Unicef, dünya genelindeki çocuk evliliklerinde önemli oranda azalma olduğunu açıkladı: Tahminlere göre 10 yıl önce her dört kız çocuğundan biri 18 yaşına gelmeden evlenirken, şu anda her beş kız çocuğundan biri küçük yaşta evleniyor. Türkiye’de yasal evlenme yaşı 18. Ancak çocuk gelin konusunda çok dikkatli olmalıyız, çünkü ülkemizde cinsel istismara uğrayan çocukların failleriyle evlendirilmesini savunanlar bulunuyor. 2019’da, buna yol açabilecek yasa tartışmaları, aralarında İstanbul, Ankara, İzmir gibi en büyük baroların da bulunduğu 63 Baro tarafından protesto edildi. Bir kesim medya ise kara propogandayı destekledi.

Çocuk yaşta evlilik insan hakları ihlalidir ve büyük şiddettir! Bu konuda, Suudi Arabistan gibi ülkelerde başlayan gelişmelerin 2020’de de devam etmesini dilerken, ülkemizde mağdurların korunması adı altında yürütülebilecek kara propogandaya karşı da çok dikkatli, aktif ve dayanışma içinde olmamız gerektiğini unutmamalıyız!

ANNELERE DOĞUM İZNİ UZUYOR, BABALAR DA DAHİL EDİLİYOR

Unicef Raporu’nda yer alan yukarıdaki haritada görüldüğü gibi Türkiye, babalara 3 haftadan az ücretli izin verilen ülkeler arasında. Çocuğu olan babalara da izin verilmesinin, çocuk bakımının sadece kadınların sorumluluğunda olmaması, kadınların iş hayatına devam edebilmesi, babaların çocuğu ve ailesiyle yakın bağ kurması, ekonomik kalkınma ve şirketlere geri dönüşünü açısından yararlı olduğunu çeşitli araştırma sonuçları gösteriyor. Bazı uluslararası şirketler global aile izin politikaları kapsamında, kadınlara verdikleri doğum izni sürelerini uzatıyor ve babaları da dahil ediyorlar.

Türkiye’de kanunen babalık izni 2 ile 10 gün arasında değişse de, çocuğu doğan erkek çalışanlarına 6 ay ücretli izin vererek, Hewlett Packard bir ilke imza attı. Vodafone Grubu da, ilk Türkiye’de, Ocak 2020 itibariyle başlatacağı yeni izin politikasıyla babalara izni 16 haftaya çıkardı.

REKLAM VERENLER KADINA VE ÇOCUĞA ŞİDDETE KARŞI 

Kadına ve çocuğa gösterilen şiddet maalesef azalmak yerine devam ediyor. Televizyonlarda yayınlanan dizi ve programların negatif etkisi artık tepki çekmeye başladı. 2019 yılında, Türkiye’de, duyarlı şirketler ardı ardına, bu programlara reklam vererek, hedef kitlelerine ulaşabileceklerini bildikleri halde, reklam vermeme kararını açıkladılar. Samsung’un başlattığı harekete katılan Mediamarkt, Gitti Gidiyor, Pegasus ve Avon kadına ve çocuğa yönelik şiddet içeren dizi ve programlara reklam vermeme, sponsor olmama ve ürün yerleştirmeme kararını verdiler.

Reklam Verenler Derneği, “Türkiye’deki Effie Ödüllü TV Reklamlarının 10 Yıllık Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi” başlıklı araştırma yayınlamıştı. Reklamların  toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklediği söylenemez. Özetle ana karakterler ağırlıklı erkek, telekominikasyon, finans gibi sektörlerde kadın ana karakter kullanımı minimumken, ev-temizlik ve bakım ürünlerinde %91. Reklamlarda kadına fiziksel şiddet uygulanmıyor belki ama, kadını belli kalıplara ve rollere hapsetmeye devam ediliyor. Bakalım reklam verenler 2020’de, reklam senaryolarını da değiştirecekler mi?

ŞAMPİYONLARIMIZ 2019’DA ALTIN MADALYALARI TOPLADI

Tekvando, boks, kick boks, halter gibi güçle özdeşleşen spor dallarında bu yıl kadın sporcularımızın başarıları dikkat çekti. Belli ki ”elinin hamuruyla…” sözü tarihin tozlu raflarında kaybolmak üzere. Tabi ki İbrahim Çolak’ın cimnastikte büyükler kategorisinde Dünya Şampiyonu olması da çok sevindiriciydi. Türkiye ve dünyadaki tüm şampiyonları kutlarım. Ancak bugün burada ülkemizdeki kadın sporcuların başarılarına yer veriyorum. Çünkü medyada çok az yer aldılar. Hatta bu özel başarılardan çoğumuzun haberi bile olmadı. 2019’da  spor dünyasında, ülkemizde kadınlarla ilgili öne çıkanlar:

Dünya Tekvando Şampiyonası’nda kadınlar 62 kiloda mücadele eden milli sporcu İrem Yaman, altın madalya kazandı. İrem Yaman, iki kez dünya şampiyonluğuna ulaşan ilk Türk kadın tekvandocu oldu. İrem Yaman bu yıl, G4 Ekstra Avrupa Şampiyonu da oldu.

Rukiye Yıldırım G4 Ekstra Avrupa Şampiyona’sında 49 kiloda altın madalya kazandı. Türkiye kadınlarda, takım halinde de Avrupa Şampiyonluğu elde etti. Ay-yıldızlı kadın tekvandocular, 2 altın, 1 gümüş ve 2 bronz madalyayla “5’te 5” yaptı.

Busenaz Sürmeneli Dünya Kadınlar Boks Şampiyonası 69 kiloda Dünya Şampiyonu oldu. Dünya Şampiyonası’nda gümüş madalya kazanan Busenaz Çakıroğlu ve Elif Güneri, Büyük Kadınlar Avrupa Şampiyonası’ndan altın madalya ile döndü.

Dünya Büyükler Kick Boks Şampiyonası’nda, Gülşah Kıyak kick light 60 kiloda, Emine Arslan full contact 52 kiloda, Duygu Turan da kick light 50 kiloda dünya şampiyonluğuna ulaştı.

Paralimpik oyunlarında şampiyonluğu göğüsleyen milli halterci Nazmiye Muratlı 2019’da, 10. Fazza Para Halter Dünya Kupası’nda altın madalya kazandı.

 

Paralimpik Milli Yüzücü Sümeyye Boyacı, Dünya Serisinde 50 metre sırtüstünde, altın madalya kazandı.

Şahika Ercümen paletsiz kategoride, tek nefeste 100 metreye dalarak kadınlar dünya rekorunu kırdı.

Safiye Sarıtürk, Trap Skeet Dünya Kupası Trap Karışık Takım müsabakasında kazandığı Avrupa ve dünya rekoruyla adından söz ettirdi.

EŞİT İŞE EŞİT MAAŞA FUTBOL SAHALARINDAN DESTEK

ABD Kadın Milli Futbol Takımı, Fransa’da düzenlenen 2019 FIFA Kadınlar Dünya Kupası’nda Şampiyon oldu. Bu kazandıkları 4. Dünya Kupası olurken, ABD’nin erkek futbol takımının henüz bir dünya şampiyonluğu bulunmuyor. Yine de bir erkek futbolcu, aynı durumdaki kadın futbolcunun 38 katı daha fazla kazanıyor. Bu durum final maçında taraftarların ”Eşit Ücret” sloganlarıyla, sahalara, ülkenin hatta dünyanın gündemine de taşındı. Takımın 28 oyuncusu erkek meslektaşlarıyla aralarında ciddi bir maaş uçurumu olduğu gerekçesiyle ABD Futbol Federasyonu’na dava açtı.

DÜNYA ARENASINDA KADINLAR YÜKSELİYOR

Finlandiya’da kurulan yeni Hükümet kadınlara emanet. Dünyanın en genç Başbakanı olan Sanna Marin, her biri kadınların liderlik ettiği dört partiden oluşan bir koalisyon hükümetiyle ülkeyi yönetmeye başladı.

Yeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern’in, 50 kişinin öldürüldüğü cami saldırılarının ardından sergilediği birleştirici liderlik dünya çapında hayranlıkla izlendi.

Bu yıl Avrupa Komisyonu’nun başına Ursula von der Leyen geçti. ”Kadının yeri evidir” argumanını savunanlarla, Leyen’in 7 çocuk annesi olduğu ve Almanya’nın Savunma Bakanlığı görevini de başarıyla yürütmüş olmasının tezatlığını düşünmeden edemedim.

Christine Lagarde, Avrupa Merkez Bankası’nın ilk kadın başkanı oldu. Eski görevine Uluslararası Para Fonu’nun başına yine bir kadın Kristalina Georgieva atandı.

Gerek politikada, gerek özel sektörde üst düzey yöneticilerde cinsiyet dengesi henüz sağlanmasa da, kadınların başarı hikayeleri ilham vererek, ilerleyişimizi hızlandıracak. 2020’de daha da sevindirici gelişmelerden haberdar olmak dileğiyle. Mutlu yıllar!

Arzu Pınar Demirel
Headline Çeşitlilik Yönetimi Kurucusu

Yorum yap