21 Mayıs

21 Mayıs Çeşitlilik Günü Kutlu Olsun!

Nasıl bir dünyada yaşamak isterdiniz? Herkesin bir örnek giyindiği, aynı hamburgeri yediği, alternatifi olmadığı için tek bir takımı tuttuğu, aynı saatte yatıp, aynı saatte kalktığı bir dünyada mı? Yoksa rengarenk, çeşit çeşit giyinen, kendine özgü düşünceleri olan, hayata  farklı perspektiflerden yaklaşan insanların oluşturduğu yaratıcı çeşitliliği mi tercih edersiniz? Farklılıklar olmasaydı, hayatın da tadı da tuzu da kalmazdı değil mi?

2001 yılında UNESCO, Kültürel Çeşitlilik Evrensel Bildirgesi’ni kabul etti ve  2002’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 21 Mayıs gününü Kültürel Çeşitlilik ve Diyalog Günü olarak ilan etti. Böylece her yılın 21 Mayıs’ını ve çeşitliliği kutlayabiliyoruz. Günün isminde diyaloğun olması da anlamlı çünkü dünyamızı renklendiren farklılıklar ayrımcılığa da yol açabilir. İnsanların birbirlerine önyargıyla yaklaşmak yerine, saygıyla ve anlamaya çalışmak için iletişim kurmaları, çekinmeden fikirlerini paylaşmaları zenginliğin temeli. Sürdürülebilir kalkınmanın da. Çünkü bir örnek olmamak inovasyonu, yeniliği ve gelişimi tetikliyor.

İçinden geçmekte olduğumuz Korona salgını nedeniyle bugünü törenlerle kutlayamıyoruz. Aslında önceki yıllarda da Türkiye’de çok ses getiren bir gün olduğunu söyleyemeyiz. İnanılmaz bir kültürel zenginliğin içinde yaşadığımızdan mıdır, çeşitliliğin hayatımıza, mutluluğumuza ve ekonomiye olan etkileri çok dikkatimizi çekmedi. Ancak uluslararası şirketlerde başlayan çeşitlilik ve kapsayıcılık çalışmaları çok yakında Türkiye’ye de sıçrayacaktır (ki biz de bunun için çalışıyoruz). İstanbul 2021’de UNESCO’nun Yaratıcı Şehirler Konferansı’na ev sahipliği yapacak. Belki 2021’de kültürel çeşitlilik de bu yaratıcılığın bir parçası olarak İstanbul’da kutlanır. O zamana kadar bugün online aktivitelerle yetinebiliriz. Örneğin Linkedin’de BBC kanalındaki Yaratıcı Çeşitlilik Diyaloğu’nu takip edebilirisiniz.

Türkiye’nin UNESCO’nun kültürel miras listelerinde yer alan ilk 5 ülke arasında olduğunu biliyor muydunuz? Birbirinden farklı geleneklerimiz, kutlamalarımız, sohbetlerimiz, sanatımızın ve insanlarımızın çeşit çeşit renklerinin kıymetini bildiğmiz, saygı ve sevgiyle davrandığımız, farklılıkların zenginlik kattığı günlere… 21 Mayıs Çeşitlilik Günü kutlu olsun!

Türkiye en çok kültürel değer kaydettiren 5 ülkeden biri

Türkiye,  UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri’ne kaydettirdiği 18 unsur ile 178 ülke içinde en çok kültürel değer kaydettiren ilk 5 ülke arasında yer alıyor.

Bu unsurlar, “Aşıklık Geleneği, Geleneksel Çini Ustalığı, Dede Korkut Mirası: Destan Kültürü, Halk Masalları ve Müzik, Ebru: Türk Kağıt Süsleme Sanatı, Geleneksel Sohbet Toplantıları, Bahar Kutlaması: Hıdırellez, Islık Dili, İnce Ekmek Yapma ve Paylaşma Kültürü: Lavaş, Katırma, Jupka ve Yufka, Karagöz, Tören Keşkeği Geleneği, Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali, Meddahlık, Mesir Macunu Festivali, Mevlevi Sema Töreni, Nevruz, Semah: Alevi-Bektaşi Ritüeli, Türk Kahvesi Kültürü ve Geleneği, Geleneksel Türk Okçuluğu” şeklinde sıralanıyor.

Türkiye’nin Somut Olmayan Kültürel Miras Ulusal Envanteri’ne giren 112 unsur:

“Meddahlık Geleneği – Yayla Şenlikleri – Mevlevi Sema Töreni – Yaylacılık Geleneği – Aşıklık Geleneği – Yazmacılık Geleneği – Karagöz – Zeybeklik Geleneği – Nevruz – Ahşap Oymacılığı – Barana, Sıra Gecesi, Yaren vb. Geleneksel Sohbet Toplantıları – Arabaşı Geleneği – Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali – Aşık Oyunu – Alevi-Bektaşi Ritüeli: Semah – Aşuk ve Maşuk – Tören Keşkeği Geleneği – Bakırcılık Geleneği – Mesir Macunu Festivali – Bar – Kahve Kültürü – Bastonculuk Geleneği – Hıdırellez – Cezayir Havaları – Ebru Sanatı – Cirit – Nazar Boncuğu Geleneği – Çeyiz Geleneği – Aşure Geleneği – Çiğdem Pilavı – Sabantoy ve Tepreş – Değirmen Kültürü – Sarıkeçililer ve Yayla Göçü – Deve Oyunu – Islık Dili – Diş Hediği Geleneği – Taş İşlemeciliği Geleneği – Güreş Geleneği – Ahilik – Hat Sanatı – Arguvan Türküleri – Horon – Atma Türkü Geleneği – Hoyrat – Barak Havaları – İpek ve İpek Böcekçiliği Kültürü – Bıçakçılık Geleneği – Kanaviçe İşleme Geleneği – Boğaz Havaları – Karşılama – Bozlak Havaları – Kat’ı Sanatı – Cam Altı Resmi – Kına Gecesi – Çalgı Yapımcılığı – Kız Kaçırma Oyunu – Çini Sanatı – Kukla – Çoban Bayramları: Koç Katımı, Saya, Döl Dökümü, Yünüm-Koyun Yüzdürme – Kündekari Sanatı – Çömlekçilik Geleneği – Macahel Şarkı Söyleme Geleneği – Edirnekari Sanatı – Mani Söyleme Geleneği – Erguvan Bayramı – Minyatür Sanatı – Ehram Geleneği – Ninni Söyleme Geleneği – Halı Dokuma Geleneği – Okçuluk – Hamam Kültürü – Ölü Helvası Geleneği – Hayır Geleneği – Pekmez ve Şıra Yapımı – İmece – Ramazan Gelenekleri – Halay – Saraçlık Geleneği – Kaşenlik – Sedef Kakma Sanatı – Keçecilik Geleneği – Şivlilik Geleneği – Kilim Dokuma Geleneği – Talikacılık – Kirvelik – Taziye Geleneği – Kispet Yapımcılığı – Tezhip Sanatı – Köçeklik – Topaç – Köroğlu Hikayelerini Anlatma Geleneği – Üfleme Cam ve Beykoz İşi Süsleme Sanatı – Köse Oyunu – Yemenicilik Geleneği – Lületaşı İşleme Sanatı – Yorgancılık Geleneği – Mayıs Yedisi – Zeytin ve Zeytinyağı Kültürü – Nasreddin Hoca Fıkralarını Anlatma Geleneği – İnce Ekmek Geleneği: Yufka ve Lavaş – Oya Sanatı – Mersiye Geleneği – Sepetçilik Geleneği – Mevlit Geleneği – Seğmenlik Geleneği – Lokum Kültürü – Sinsin Oyunu – Tahta Kaşık Geleneği – Telkari Sanatı – Dede Korkut Kültürü – Yağmur Duası Törenleri – Geleneksel Zeka ve Strateji Oyunu: Mangala/Göçürme.”

Türkiye’nin Yaşayan İnsan Hazineleri listesinde bulunan 29 kişi ve bir topluluk:

“Tacettin Diker – Karagöz Sanatçısı, Orhan Kurt – Karagöz Sanatçısı, Metin Özlen – Karagöz Sanatçısı, Hayri Dev – Çam Düdüğü Yapımcısı ve İcracısı, Şeref Taşlıova – Aşık, Sıtkı Olçar – Çini Ustası, Mehmet Girgiç – Keçe Ustası, Bekir Tekeli – Bağlama Yapımcısı, Uğur Derman – Klasik Kitap Sanatçısı, Hasan Çelebi – Hüsn-ü Hat Sanatçısı, Neşet Ertaş – Mahalli Sanatçı ve Ozan, Mehmet Gürsoy – Çini Sanatçısı, Fuat Başar – Ebru Sanatçısı, Veli Aykut – Zakir, Emine Karadayı – Dokumacı ve Doğal Boyamacı, Yaşar Güç – Hortlatma Kaval Dilli Dilsiz Kaval Yapımcısı ve İcracısı, Tahsin Kalender – Taş Ustası, İrfan Şahin – Kispet Ustası, Cemil Kızılkaya – Ahşap Baskı ve Yazma Ustası, Mahmut Sür – Nazar Boncuğu Ustası, Celal Yılmaz – Mersiyehan, Mehmet Acet (Aşık Sefai) – Aşık ve Zakir, Cahide Keskiner – Minyatür Sanatçısı, İslam Seçen – Klasik Kitap Sanatçısı, Salih Balakbabalar – Sedefkar, Muammer Semih İrteş – Kalemişi, Ahmet Yaşar Kocataş – Keçe Ustası, İsmail Nar– Aşık, Osman Efendioğlu – Şair (Atma Türkü), Macahal Yaşlılar Korosu – Çoksesli Şarkı Söyleme Geleneği.”

Kaynaklar: 

1- UNESCO Kültürel Çeşitlilk Günü.
2- Bianet, Türkiye’nin Kültürel Zenginliği UNESCO Listelerinde.

Yorum yap